Nish İstanbul, Bahçelievler 09:00-17:00
0532 499 60 91
Randevu Al
Böbrek & Üreter

Böbrek İşlev Bozuklukları

Böbrek işlev bozukluğu, böbreklerin kanı süzme, atıkları ve fazla sıvıyı atma görevini yeterince yapamamasıdır. Nedenlerin bir bölümü taş, prostat büyümesi ya da darlık gibi idrar yolunu tıkayan ürolojik sorunlardır. Bu nedenler saptanıp giderildiğinde böbrek işlevleri korunabilir.

Op. Dr. Ruhi GüngörTıbbi içerik: Op. Dr. Ruhi Güngör · Son güncelleme 10.11.2026
Böbrek İşlev Bozuklukları – illüstrasyon
Erken dönemÇoğunlukla belirti vermez
TanıKreatinin, idrar tahlili, ultrason
Ürolojik nedenlerTaş, prostat büyümesi, darlık
TedaviNedene göre; nefroloji ile birlikte
Genel bilgi

Böbrek işlev bozukluğu nedir?

Böbrekler kanı süzerek vücuttaki atık maddeleri ve fazla sıvıyı idrarla atar; tuz ve mineral dengesini, kan basıncını ve kan yapımını düzenlemeye yardımcı olur. Böbrek işlev bozukluğu, bu görevlerin yeterince yerine getirilememesidir.

Böbrekler çalışmadığında atık maddeler ve elektrolitler vücutta birikir. Bu birikim zamanla pek çok organı etkileyebilir ve ileri evrelerde yaşamı tehdit edebilir. Bu nedenle sorunun nedeninin doğru saptanması ve zamanında tedavi edilmesi önemlidir.

Türler

Akut ve kronik böbrek hastalığı

AKUT

Akut böbrek hasarı

Saatler ya da günler içinde gelişir. Ağır sıvı kaybı, bazı ilaçlar, ağır enfeksiyon veya idrar yolunun aniden tıkanması gibi nedenlerle ortaya çıkar. Neden hızla giderilirse böbrek işlevleri çoğu zaman kısmen ya da tamamen düzelebilir.

KRONİK

Kronik böbrek hastalığı

Aylar ya da yıllar içinde sessizce ilerler. En sık nedenleri şeker hastalığı ve yüksek tansiyondur. Kaybedilen böbrek dokusu genellikle geri kazanılamaz; tedavinin amacı ilerlemeyi yavaşlatmaktır.

Nedenler

Böbrek işlev bozukluğu neden olur?

Nedenler, sorunun böbreğe gelen kan akımında mı, böbreğin kendisinde mi, yoksa idrarın böbrekten çıkış yolunda mı olduğuna göre üç grupta düşünülebilir:

  • Böbreğe yeterli kan gelmemesi: Kısa sürede yüksek miktarda sıvı kaybı (ishal, kusma, ağır yanıklar), kalp yetmezliği, kalp krizi, ağır karaciğer hastalığı.
  • Böbrek dokusunun hasarı: Şeker hastalığı, yüksek tansiyon, böbrek iltihapları, lupus gibi bağışıklık sistemi hastalıkları, multipl miyelom (bir tür kemik iliği kanseri), bazı ağrı kesicilerin ve ilaçların bilinçsiz ya da uzun süreli kullanımı, uyuşturucu madde kullanımı.
  • İdrar yolunun tıkanması (ürolojik nedenler): Böbrek veya üreter taşı, prostat büyümesi, üreter ya da idrar kanalı darlığı, mesaneyi boşaltamama, idrar yolunu tıkayan tümörler.

İdrar yolu tıkanıklığına bağlı işlev bozukluğu, nedeni giderilebilen bir durum olduğu için ayrıca önem taşır. Tıkanıklık iki böbreği birden etkiliyorsa ya da tek böbreği olan bir kişide gelişmişse böbrek işlevleri hızla bozulabilir.

Belirtiler

Böbrek işlev bozukluğu belirtileri

Erken dönemde çoğunlukla belirti yoktur; sorun genellikle rutin kan ve idrar tahlillerinde fark edilir. İşlev kaybı ilerledikçe şu belirtiler görülebilir:

Şişlik (ödem)Özellikle bacaklarda, ayak bileklerinde ve göz çevresinde.
İdrarda değişiklikMiktarda azalma ya da artış, köpüklü veya kanlı idrar, gece sık idrara çıkma.
Yorgunluk ve halsizlikKansızlık (anemi) da buna katkıda bulunabilir.
Kaşıntı ve cilt kuruluğuKanda biriken atık maddelere bağlı olabilir.
İştahsızlık ve bulantıAğızda metalik tat da eşlik edebilir.
Kas krampları ve uyku sorunlarıElektrolit dengesizliğiyle ilişkili olabilir.

Bu belirtiler başka hastalıklarda da görülebildiği için yalnızca şikâyetlere bakarak tanı konamaz; tahlil ve görüntüleme gerekir.

Dikkat: İdrar miktarının birden belirgin azalması ya da hiç idrar yapamama, yan ağrısıyla birlikte ateş ve titreme acil değerlendirme gerektirir; vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurun.
Tanı

Tanı nasıl konur?

  1. Kan tahlilleriKreatinin ve buna göre hesaplanan böbrek süzme hızı (eGFR), elektrolitler ve kan sayımı değerlendirilir.
  2. İdrar tahliliİdrarda protein, kan ve enfeksiyon bulgusu olup olmadığına bakılır.
  3. UltrasonBöbreklerin boyutu, yapısı ve idrar yolunda tıkanıklığa bağlı genişleme (hidronefroz) olup olmadığı gösterilir.
  4. İleri tetkiklerGerektiğinde tomografi, işeme sonrası mesanede kalan idrar ölçümü ya da böbrek biyopsisi yapılabilir.
Tedavi

Tedavi ve ürolojinin rolü

Tedavi, işlev bozukluğuna yol açan nedene göre belirlenir. Böbrek dokusunu etkileyen hastalıkların izlemi ve tedavisi büyük ölçüde nefroloji (iç hastalıkları – böbrek) uzmanlığının alanındadır. Üroloji ise idrar yolunu tıkayan ya da böbreğe zarar veren yapısal sorunların tedavisinde rol alır.

ÜROLOJİ

Tıkanıklığın giderilmesi

Mesane boşaltılamıyorsa sonda takılır; üreter tıkalıysa böbreğin idrarı geçici olarak üreter içine yerleştirilen ince bir tüple (stent) ya da ciltten böbreğe konan bir tüple (nefrostomi) boşaltılır.

ÜROLOJİ

Nedene yönelik tedavi

Taşın kırılması ya da çıkarılması, prostat büyümesinin tedavisi, darlıkların onarılması ve tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarının nedeninin araştırılması.

NEFROLOJİ

İlaç ve yaşam düzenlemesi

Kan şekeri ve tansiyonun kontrolü, böbreğe zarar verebilecek ilaçların düzenlenmesi, beslenme önerileri ve kansızlık gibi sonuçların tedavisi.

İLERİ EVRE

Diyaliz ve böbrek nakli

Böbrek işlevleri ileri derecede kaybedildiğinde hemodiyaliz, periton diyalizi ya da böbrek nakli seçenekleri nefroloji ve nakil ekipleriyle birlikte değerlendirilir.

Her tedavi seçeneğinin kendine özgü riskleri vardır; sonuçlar kişiden kişiye değişebilir. Size uygun tedavi muayene ve tetkik sonuçlarına göre belirlenir.

Sık sorulan sorular

Merak edilenler

Böbrek işlev bozukluğu belirtileri nelerdir?

Erken dönemde çoğunlukla belirti yoktur. İlerledikçe ayak ve göz çevresinde şişlik, idrar miktarında değişiklik, köpüklü idrar, yorgunluk, kaşıntı, iştahsızlık ve kas krampları görülebilir.

Böbrek işlev bozukluğu tanısı nasıl konur?

Kan tahlillerinde kreatinin ve böbrek süzme hızı (eGFR), idrar tahlili ve böbrek ultrasonu temel tetkiklerdir. Gerektiğinde tomografi ya da böbrek biyopsisi yapılabilir.

Böbrek işlevleri düzelir mi?

Akut böbrek hasarında, özellikle tıkanıklık gibi neden hızla giderilirse işlevler çoğu zaman kısmen ya da tamamen düzelebilir. Kronik böbrek hastalığında kaybedilen doku genellikle geri kazanılamaz; tedavi ilerlemeyi yavaşlatmayı amaçlar.

Böbrek taşı böbreğe zarar verir mi?

Taş idrar yolunu uzun süre tıkarsa ya da sık tekrarlayan enfeksiyonlara yol açarsa böbrek işlevleri etkilenebilir. Bu nedenle tıkanıklığa yol açan taşların izlenmesi ve gerektiğinde tedavi edilmesi önemlidir.

Prostat büyümesi böbreği etkiler mi?

İleri prostat büyümesinde mesane tam boşaltılamazsa idrar böbreklere doğru birikebilir ve böbrek işlevleri bozulabilir. Bu durumda mesanenin boşaltılması ve prostatın tedavisi gerekir.

Böbrek sağlığını korumak için nelere dikkat etmeliyim?

Yeterli su içmek, tuzu sınırlamak, kan şekeri ve tansiyonu kontrol altında tutmak, sigara içmemek, düzenli hareket etmek ve ağrı kesicileri doktor önerisi dışında uzun süre kullanmamak böbrek sağlığını korumaya yardımcı olur.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz; sonuçlar kişiden kişiye değişebilir.

İletişim ve randevu

Muayene saatleri ve randevu için telefonla ya da WhatsApp'tan ulaşabilirsiniz.

0532 499 60 91WhatsApp'tan yazın
Ara WhatsApp